Diagnoza mutyzmu wybiórczego (selektywnego) jest procesem wieloetapowym, którego celem jest potwierdzenie, że milczenie dziecka w konkretnych sytuacjach (np. w przedszkolu) ma podłoże psychologiczne, a nie wynika z braku umiejętności mówienia czy problemów z aparatem mowy.
Zgodnie z klasyfikacjami medycznymi (ICD-10, ICD-11), aby zdiagnozować to zaburzenie, muszą zostać spełnione określone warunki:
- dziecko mówi swobodnie w bezpiecznych miejscach (np. w domu), ale milczy w sytuacjach społecznych,
- objawy muszą utrzymywać się powyżej jednego miesiąca, nie licząc pierwszego miesiąca w nowym otoczeniu, np. po rozpoczęciu szkoły.
- poziom rozumienia i ekspresji języka musi być w normie lub blisko niej (dziecko potrafi mówić, ale lęk mu to uniemożliwia).
- brak mowy znacząco utrudnia osiągnięcia edukacyjne lub komunikację społeczną.
Kto stawia diagnozę?
Ostateczne rozpoznanie stawia lekarz psychiatra dziecięcy, jednak proces ten wymaga współpracy zespołu specjalistów:
Psychologa:
ocenia poziomu lęku, rozwój emocjonalny i poznawczy dziecka.
Neurologopedy
wyklucza wady wymowy lub trudności z aparatem artykulacyjnym, które mogłyby zniechęcać do mówienia.
Pedagoga
dostarcza opinii o funkcjonowaniu dziecka w grupie rówieśniczej i szkole.
Jak przygotować się do wizyty?
Rodzic odgrywa kluczową rolę w dostarczeniu materiałów mogących pomóc w diagnozie mutyzmu wybiórczego. Na konsultację warto zabrać:
- nagrania wideo: filmiki z domu, na których słychać swobodną mowę dziecka,
- opinię z placówki: dokument od wychowawcy z przedszkola lub szkoły opisujący zachowanie dziecka,
- zestawienie sytuacji i osób, przy których dziecko mówi, a przy których milczy,
- dodatkową dokumentację terapeutyczną/lekarską.
Przebieg diagnozy
- Konsultacja psychologiczna z rodzicem – 1 spotkanie
- Badania psychologiczne z dzieckiem – 2 spotkania
- Badanie neurologopedyczne – 1 spotkanie
- Konsultacja psychiatry dziecięcego – 1 spotkanie
- Przygotowanie i wydanie opinii psychologicznej (przygotowanie opinii psychologicznej na podstawie wywiadów, analiza przedstawionej dokumentacji:
- dokumentacja medyczna
- opinia z przedszkola
- opinie od specjalistów (np. logopedy, psychologa itp.)
- aktualne badanie słuchu
- inne przedstawione przez rodzica
